|
N
A R T D E S T A N I
Kahramanlik
Cagi
Cerkeslerin
kendi atalari olarak kabul ettikleri mitolojik kahramanlar...
Kökü
tarihin derinliklerine uzanan bir destan...
Nart Destani,
Cerkeslerin ve diger bircok Kafkas halkinin kökü tarihin derinliklerine kadar
uzanan ortak destani. Destan, Sosruko, Badinoko, Asemez, Bataraz, Sujey ve diger
Nartlarin kahramanlik öykülerinden olusur. Nartlar, Cerkeslerin kendi atalari
olarak kabul ettikleri mitolojik kahramanlardir. Güclü, savasci yigitlerdir
ama günlük islerle, ciftcilikle de ugrasirlar. Destanin bas kahramani Sosruko
mucizevi sekilde tastan dogar ve demirci tleps tarafindan celiklenir. Nartlar
var oldugu kahramanlik cagi mitolojik bir zamandir. Yerin ve gögün yaratildigi
cagda Sosruko yetiskin bir erkek, daglarin ve irmaklarin olustugu cagda yasli
bir adamdir, fakat bütün gücü hala yerindedir. Nartlar destanda kültürel
kahramanlar olarak da görünürler. Sosruko Tanrilardan atesi calar, yeralti
yaratiklari tarafindan ele gecirilen dari tohumlarini geri getirir, Nartlara
Tanrilarin ickisi saneyi hediye eder. Nartlar Blago (ejderha) ve Yinijlarla (devler)
mücadele ederler. Sadece fiziki güce degil büyüye de basvururlar. Bilge
Seteney´in destegiyle günes durur. Sosruko Yinij´i yenmek icin soguk, Totres´i
yenmek icin sis yaratir. Asamez kavalini calarak yeryüzündeki bütün canlari
diriltebilirdigi gibi, onlarin ölümünü de saglayabilir. Bidoh nefesiyle sifa
dagtir. Bircok Nart bicim degistirme yetenegine sahiptir. Nartlar kuslarin,
diger hayvanlarin dilini anlarlar. Kahramanlarin yardimcilari sihirli atlardir.
Bazi Nartlar yeralti dünyasina inerlerve tekrar oradan dönerler.
Nartlar
yasamlarina dogrudan va aktif olaral katilan Tanrilarla yogun iliski icindedir.
Tanrilar Tlpes, Thagalec ve Amis Nartlarin meclisinde (hase) yer alirlar.
Tanrilar her yil sölenlerine Nartlardan birini davet ederler. Thagalec´in ve
Amis´in annesi Nartlara ögütleriyle yardimci olur. Demirci Tleps Nartlar
silah, zirh ve is aletleri yapar, zarar gören kalca kemiklerini, kafataslarini
onarir, kahramanlari dayanikli hale getirir. Bazi Nartlar Tanrilarla akrabalik
iliskisi icindedir. Bilge Seteney destanda önemli rol oynar. Nartlar onun
bilgece ögütlerinen yararlanirlar fqaakat o Nartlari yönetmez. Önemli
meselelerde kararlar onun katilmadigi erkekler meclisinde alinir.
Tanrilarla mücadele
eden kahramanlar da vardir. (Nesren Jake, Vuazirmes). Bazen bu mücadelede zafer
kazanirlar; örnegin Kötülük Tanrisi Pako´yu öldürürler. Bataraz Tanrilar
tarafindan Oshamaho´ya (Elbrus) zincirlenen Nesren Jake´yi kurtarir.
Bazi Nart
tasvirleri günes mitleriyle baglantilidir. Adiyuh´un kollari, Nart güzeli
Akuanda´nin gögüsü günesin isimasi gibi isik sacarlar.
Dogayi
canlandiran Asamez ve yasamini yeraltinda sürsüren, her baharda yeryüzüne
cikmaya calisan Sosruko hakkindaki söylencelerde doga mitlerinin izleri fark
edilir. Destanda Nartlarin ölümü Tanrilarin iradesiyle olur. Sansiz bir yasam
ile ölümden sonra ebedi san arasinda tercih yapmak zorunda kalan Nartlar
secimlerini ebedi sandan yana yaparlar.
|
